Шэнэ Хэлсээн: Пётрой 1-дэхи хандалга
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:05:52.594084+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Пётрой 1-дэхи Хандалга

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Пётрой 1-дэхи Хандалга

Пётрой 1-дэхи Хандалга

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

Пётрой бэшэһэн түрүүшын хандалга

Амаршалга

1^1Понт, Галат, Каппадоки, Аси, Бетани нютагуудаар таража һууһан ерүүл зон, Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүд, таанадые Иисус Христосой Пётр элшэн амаршална+. 2Иисус Христосой үгэ дуулажа, шуһаарнь сэбэрлүүлхын[*] тула таанад Эсэгэ Бурханай эрхэ мэдэлээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаат, тэрэнэй Нангин Һүлдын ашаар арюудхагдаһан байгаат. Бурханай үршөөл хайра, амгалан тайбан та бүхэнтэй элбэг дэлбэг байхань болтогой+.

Амиды найдал

3Манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой Эсэгэ Бурханда баяр хүргэе! Үхэһэн Иисус Христосые амидыруулхадаа, Бурхан агууехэ үршөөл хайраараа шэнэ амидарал бидэндэ үршөөгөө. Тиин маанадые амиды найдалаараа дүүргээ,+
4тиимэһээ Бурханай өөрынгөө хүнүүдтэ үгэхөөр хадагалжа байһан элбэг дэлбэг буян хэшэгтэ хүртэхэбди гэжэ бидэ найданабди. Тэрэ буян хэшэг таанадта тэнгэри дээрэ хадагалагдана, тэрэ үмхирхэгүй, һүнэхэгүй, бузарлагдахагүй+. 5Бурханай хүсэн этигэл һүзэгэйтнай ашаар сагай эсэстэ абаралгада хүртэтэртнай таанадые һахижа байна+. 6Тиимэһээ энээндэ баясажа байгты. Мүнөө түр зуура элдэб янзын туршалгануудһаа зобожо тулижашье байбал, баясажа байгты+. 7Юундэб гэхэдэ, тэдэ зоболонгууд танай һүзэг этигэл бодото байна гү гэжэ туршана, батална гээшэ. Галда шатажа үгы болодог алтаншье галаар туршагдадаг ха юм, зүгөөр танай һүзэг этигэл алтанһаа үлүү үнэтэй, тиимэһээл тэрэнэйтнай үнэн байһыень заабол туршаха, баталха хэрэгтэй юм. Тиигээд лэ таанад Иисус Христосой заларан ерэхэ Үдэр магтаалда, алдар солодо, нэрэ түрэдэ хүртэхэт+. 8Тэрэниие хараагүйшье һаа, таанад тэрээндэ дуратай байнат; мүнөө тэрэниие харангүйшье байхадаа, тэрээндэ этигэжэ байнат. Тиимэһээ таанад үгэнүүдээр дамжуулхын аргагүй, гайхалтай баяраар баясанат,+
9юундэб гэхэдэ, өөрыгөө абарха һүзэг этигэлэйнгээ зорилгодо хүрэжэ байнат.

10Таанадта үгтэхэ Бурханай иимэ үршөөл хайра тухай энэ абаралгада хабаатай, бүхы юумэнүүдые шудалжа, шүүбэрилжэ байһан лүндэншэд уридшалан хэлээ юм+. 11Ямар сагта, яажа тэрэ буян хэшэгэй үгтэхые лүндэншэд досоогоо байһан Христосой Һүлдын зааһан сагаар тодоруулха гэжэ оролдоо. Тиихэдээл Христос зоболонгуудые дабажа гараад, һүүлдэнь алдаршаха гэжэ Һүлдэ уридшалан хэлээ юм+. 12Өөһэдынгөө аша туһада бэшэ, харин һүзэглэгшэ таанадай аша туһада тэдэнэр алба хэнэ гэжэ Бурхан тэдэ лүндэншэдтэ элирхэйлээ, тиимэһээ тэнгэриһээ эльгээгдэһэн Нангин Һүлдын дамжуулһан Һайн Мэдээсэлые айладхаһан хүнүүдые таанад мүнөө шагнаба гээшэт. Тэрэ нюуса Бурханай Эльгээмэлнүүдшье нээжэ мэдэхэ хүсэлтэй байна+.

Арюун нангин ажамидаралтай байгты

13Тиимэһээ һэргэлэн байгты, оюун ухаагаараа хүдэлхэдэ бэлэн байгты. Иисус Христосой ерэхэ Үдэр таанадта үгтэхэ буян хэшэгтэ аргагүй ехээр найдажа байгты+. 14Бурханиие мэдэхэгүй байһан үе сагтаа ажамидаралыетнай хүтэлдэг байһан хүсэлэнгүүдые дахангүй, Бурханай мэдэлдэ байгты+. 15Таанадые дуудаһан Бурханай арюун нангин байдагтал адляар, таанад алишье талаһаа арюун нангин байгты+. 16«Би арюун нангин байнаб, тиимэһээ таанадшье арюун нангин байгты», – гэжэ Нангин Бэшэгтэ хэлэгдэнэ.

17Нюур харангүй бүхы хүнүүдые хэһэн хэрэгүүдэйнь хэмжээгээр шүүбэрилдэг Бурханиие таанад Эсэгэмнай гэжэ нэрлэнэт, тиимэһээ эндэ, энэ дэлхэйдэ байха үдэрнүүдээ тэрээндэ һүрдэн һүгэдэн үнгэргыт даа+. 18Үбгэ эсэгэнэрһээ залгамжалһан удхагүй хооһон ажамидаралһаа таанад үмхирдэг мүнгэ алтаар абтаһан бэшэт,+
19харин бэеын дутагдалгүй, сэбэр Хурьганай, Христосой үнэтэй сэнтэй шуһаар худалдажа абтагдаһан байгаат. 20Юртэмсэ дэлхэйн зохёон бүтээгдэхэһээ урда таанадайл аша туһада Бурхан Христосые шэлэжэ абаа юм, үе сагай дүүрэжэ байхада тэрэниие элирхэйлэн харуулаа юм+. 21Тэрэнэйл аша туһаар таанад Бурханда этигэнэт. Бурхан тэрэниие үхөөд байхадань амидыруулаа, алдаршуулаа, тиимэһээл таанад Бурханда һүзэглэнэт, найданат.

22Үнэн зүбые дахажа, Бурханда һүзэглэдэг аха дүүнэртээ үнэн зүрхэнһөө дуратай байхын тула таанад сэдьхэл зүрхэеэ арюудхабат. Тиимэһээ бүхы һанал бодолоороо бэе бэедээ дуратай байгты+. 23Юундэб гэхэдэ, таанад үмхирдэг үрэһөө бэшэ, харин үмхирдэггүй үрэһөө дахин түрэһэн байгаат. Тэрэ үрэ болбол амиды Бурханай бодото Үгэ юм+.

24«Ямаршье махабад бэе ногоондо адли.

Ямаршье хүнэй алдар нэрэ талын сэсэг мэтэ.

Ногооной хатахада сэсэгынь унадаг.

25Гэхэтэй хамта Дээдын Эзэнэй Үгэ
хэтын хэтэдэ мүнхэ оршодог», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ.

Энэ Дээдын Эзэнэй Үгэ таанадта номногдоһон Һайн Мэдээсэл гээшэ+.

2

Амиды шулуун болон Бурханай хүнүүд

2^1Худалаар хэлэхэеэ, нүгэл хэхэеэ болигты, хүнэй нюур бү харагты, хүндэ бү атаархагты, худалаар бү гэршэлэгты+. 2Һая түрэһэн үхибүүд яажа һүндэ дуратай байдаг бэ, тэдэндэл адляар таанадшье Бурханай Үгэдэ дуратай байгты. Тэрэнэй ашаар таанад ургахат, абарагдахат+. 3«Дээдын Эзэнэй үршөөлые таанад мэдэрээт», – гэжэ Нангин Бэшэгтэ хэлэгдэнэ ха юм.

4Хүнүүдэй голоһон, зүгөөр Бурханай шэлэжэ абаһан, Бурханай нюдэндэ үнэтэй сэнтэй байдаг амиды шулуунда – Дээдын Эзэндэ – ерэгты+. 5Таанад амиды шулуунуудта адли Бурханда ерэгты, тиигээд Бурхан таанадһаа һүмэ бодхоохо, тиигээд тэрэ һүмэдөө таанад нангин санаартан болоод, Иисус Христосоор дамжуулан Нангин Һүлдэһөө Бурханда һайшаагдаха оюун ухаанай үргэл асаржа байгты+. 6Нангин Бэшэг соо: «Эгээн шухала, шэлэгдэжэ абтаһан, үнэтэй сэнтэй шулууе Сион дээрэ мүнөө би табинаб; тэрээндэ этигэһэн хүн хэзээшье эшэхэгүй», – гэжэ хэлэгдэнэ+. 7Тиимэһээ һүзэглэгшэ таанадта Христос агууехэ баялиг болоно, харин һүзэглэдэггүй хүнүүдтэ тэрэ «барилгашадай голоһон шулуун» байһан аад, эгээн шухала,+
8хүнүүдэй бүдэрдэг шулуун, хүнүүдэй торожо унадаг шулуун болоо. Һайн Мэдээсэлдэ этигэдэггүйл хадаа тэдэнэр бүдэржэ байна. Тэдэнэр тиимэ табилантай юм+.

9Тиихэдэ таанад шэлэгдэжэ абтаһан угсаатан гээшэт, Хаанай санаартад, нангин арад, Бурханай хүнүүд болонот, шэб харанхыһаа таанадые гайхалтай гэрэл туяадаа дуудаһан Бурханай агууехэ үйлэ хэрэгүүд тухай номнохоор шэлэгдэһэн хүнүүд гээшэт+.

10Урдань таанад Бурханай хүнүүд бэшэ һэнта,
зүгөөр мүнөө таанад тэрэнэй хүнүүд гээшэт.

Урдань таанад Бурханай үршөөл хайрые мэдэхэгүй һэнта,
мүнөө таанад тэрэнэй үршөөл хайрада хүртэбэт+.

Һүзэглэгшэдэй баримталха ёһотой дүримүүд

11Хүндэтэ аха дүүнэрни, энэ дэлхэйдэ таанад хариин, ерүүл хүнүүд юм хадаа танай ухаан бодолые һамааруулдаг нүгэлтэ хүсэлэнгүүдһээ холодожо,+
12бусад арадуудай дунда өөһэдыгөө һайн абажа ябагты гэжэ гуйнаб. Тиигэбэлтнай мүнөө таанадые нүгэл хэгшэд гэжэ хардажа байһан зон таанадай һайн һайхан үйлэ хэрэгүүдые харахадаа, Бурханай газар дэлхэй дээрэ хүнүүдые шалгахаяа ерэхэдэнь, тэрэниие алдаршуулха+.

13Дээдын Эзэнэй түлөө засаг захиргаанай үгэ дуулажа байгты: дээдэ засаг захиргааниие түлөөлһэн хаанай мэдэлдэ байгты,+
14хуули эбдэһэн хүнүүдые хэһээхын тула, һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээһэн хүнүүдые урмашуулхын тула хаанай табиһан захирагшадай үгэ дуулажа байгты+. 15Бидэ һайн һайхан лэ хэрэгүүдые бүтээжэ, хэрэггүй юумэ шашадаг тэнэг хүнүүдэй амыень хааха ёһотойбди. Бурхан тэрэнииел хүсэдэг. 16Эрхэ сүлөөтэй хүнүүдтэл адляар ажамидарагты. Зүгөөр элдэб янзын нүгэлнүүдээ нюухын тула тэрэ эрхэ сүлөөгөө бү хэрэглэгты. Таанад Бурханай зарасанарта адляар ажамидарагты+. 17Хүн бүхэниие хүндэлжэ байгты. Һүзэглэгшэ бүлгэмдөө дуратай байгты. Бурханһаа айн һүрдэгты, хааниие хүндэлжэ ябагты+.

Зарасанарай баримталха ёһотой дүримүүд

18Зарасанар, эзэдээ хүндэлжэ, үгыень дуулажа байгты. Гансал һайн аашатай, зөөлэн зантай эзэдээ бэшэ, харин шэрүүншье зантай эзэдээ дуулажа байгты+. 19Бурханай дура хүсэлые мэдэрһэн дээрэһээ гэм зэмэгүй зобожо, гай гасалан дабажа байһан хүниие Бурхан буян хэшэгтээ хүртөөхэ+. 20Зэмэтэй байһандаа сохюулаад лэ, тэсэжэ ябабалтнай, тэрэтнай таанадта аша туһатай байха аал? Харин һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ байхадаа тэсэбэритэйгээр зоболон эдлэжэ байбалтнай, Бурхан таанадые һайшааха.

21Тиимэ тэсэбэритэй байхынтнай тула Бурхан таанадые дуудаа, тиихэдэ Христос өөрыень һажаажа байхынтнай тула таанадай түлөө зоболон эдлэжэ, таанадта жэшээ харуулаа+. 22Тэрэ ямаршье нүгэл хээгүй, тэрэнэй худал юумэ хэлэжэ байхыень нэгэшье хүн дуулаагүй. 23Тэрэниие доромжолжо байхада, тэрэ доромжолһон харюу үгөөгүй, тэрэ зобожо байхадаа, зобоогшодойнгоо урдаһаа занаагүй, зүгөөр тэрэ өөрыгөө үнэн сэхэ Заргашын гарта үгөө юм+. 24Бидэнэй нүгэл шэбэлһээ зайсажа, үнэн зүбөөр амидархымнай тула Иисус өөр дээрээ нүгэл шэбэлыемнай үргэлжэ абаа, модон дээрэ үргэгдөө: тэрэнэй шархаар таанад аршалагдан эдэгээгдэһэн байгаат+. 25Таанад төөриһэн хонид мэтэ адуулагшагүй ябаат, мүнөө Адуулагшадаа, харууһалагшадаа таанад бусажа ерээт+.

3

Эхэнэрнүүдэй баримталха ёһотой дүримүүд

31-2Эхэнэрнүүд, таанад баһал нүхэдэйнгээ мэдэлдэ байгты; хэрбээ тэдэнэрэй дунда Бурханай Үгэдэ этигэдэггүй хэн нэгэн байгаа һаа, эхэнэрэйнгээ арюун сэбэр, һүзэгтэй ажамидаралые хараад, этигэхэл. Тиихэдэ таанадта юумэ хэлэжэ байхын хэрэг үгы+. 3Гоё һайхан болохын тула таанад өөһэдыгөө гадна талаһаа шэмэглэжэ, үһэеэ гоёожо гү, али алтан зүүдхэлнүүдые зүүжэ гү, али зөөлэн хубсаһа үмдэжэ бү байгты. 4Харин Бурханда аргагүй һайшаагдадаг сэдьхэлэй даруу ба зөөлэн занһаа гараһан үнэн бодото мүнхын гоёолтоор өөһэдыгөө шэмэглэгты+. 5Урдань Бурханда найдадаг эхэнэрнүүд өөһэдыгөө тиигэжэл шэмэглэдэг, нүхэдэйнгээ үгэ дууладаг байһан юм. 6Сарра тиигэжэл Абраһамай үгэ дууладаг, тэрэнээ эзэмни гэжэ нэрлэдэг һэн. Һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ, ямаршье юумэнһээ айдаггүй байбал, таанадшье баһал Саррын басагад гээшэт.

7Эрэшүүл, таанадшье һамгадаа хүндэлжэ, ойлгожо байгты, тэдэтнай таанадта ороходоо һула хүнүүд ха юм. Тиихэдэ тэдэтнай таанадтайл адлихан Бурханай ажамидаралай шагналда хүртэхэ. Бурханай үгын ёһоор эхэнэрнүүдтээ хандажа байбалтнай, ямаршье юумэн зальбархадатнай һаалта болохогүй+.

Һүзэглэгшэдэй баримталха ёһотой үшөө хэдэн дүримүүд

8Түгэсхэлдэнь хэлэхэдэ, таанад булта нэгэ һанал бодолтой байгты, адляар юумэндэ хандажа байгты, бэе бэедээ аха дүүнэдтэл адли дуратай байгты, бэе бэеэ хайрлажа, даруухан ажамидарагты+. 9Таанадта муу юумэ хэхэдэнь, харюудань муу юумэ бү хэгты; таанадые хараахадань, урдаһаань бү хараагты. Харин буян хэшэгтээ хүртөөхын тула Бурхан таанадые уряалан дуудаа гэжэ мэдэн, һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ, һайн үгөөр үреэлжэ байгты+.

10«Ажамидаралда дуратай,
һайн һайхан үдэрнүүдые
үзэхэ дуратай хүн
нүгэлтэ юумэ бү хэлэг,
худалаар дуугархаяа болиг.
11Тэрэ хүн нүгэл үйлэдэхэеэ болёод,
һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ байг,
энхэ тайбан байдалые найруулжа байг,
энхэ тайбан байдалые тогтоожо байг.

12Дээдын Эзэн үнэн сэдьхэлтэниие хаража байдаг,
тэдэнэй зальбаралнуудые дуулажа байдаг,
харин муу юумэ хэгшэдые тэрэ буруушаадаг юм», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ.

13Һайн юумэ хэхэ дуратай байбалтнай, хэн таанадта һаалта болохоб? 14Зүб юумэ хэжэ байһанайнгаа түлөө зоболон эдлэжэ байбалтнай, Бурхан ашыетнай харюулхал! Хэнһээшье бү айгты, һанаагаа бү зобогты+. 15Харин зүрхэ сэдьхэлдээ Дээдын Эзэн Христосые аргагүй хүндэлжэ ябагты. Ямаршье хүнэй ажамидаралайтнай найдал тухай һурабалнь, хэзээшье харюу үгэхэдэ бэлэн байгты+. 16Тиихэдээ дарууханаар, хүндэлһэнөө харуулан харюусаарайт. Һэшхэлтнай арюун сэбэр байг, тиигэбэл Христосто һүзэглэдэг танай үлзытэй ажамидаралые хардадаг хүнүүд өөһэдынгөө хэлэһэн үгэнүүдһээ эшэхэл+. 17Бурханай хүсэлөөр нүгэл хэжэ байһанайнгаа түлөө бэшэ, харин һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ байһанайнгаа түлөө зобожо байһань дээрэ юм+.

18Бидэниие Бурханда хандуулхын тула Христос манай нүгэл шэбэлэй түлөө нэгэтэ зоболон эдлэһэн байна. Тэрэ үнэн сэдьхэлтэн хара һанаатай зоной түлөө бэеэ һүнөөлгэжэ, һүлдөөрөө амидырһан юм+. 19Тиигээд һүлдөөрөө хаалтада байһан һүлдэнүүдтэ ошожо номноо юм+. 20Нойн томо корабль барижа дүүргэхые Бурханай ехэ тэсэбэритэйгээр хүлеэжэ байха үе сагта тэдэ һүлдэнүүд мэдэлдэнь байхаяа арсаа бэлэй. Нойн бариһан корабльда үсөөн хүн, хамтадаа найман хүн уһанһаа абарагдаһан юм. 21Тиигэжэ уһанһаа абарагдаһаниинь мүнөө бидэниие абаржа байдаг уһан арюудхалай бэлгэ тэмдэг болоо. Уһан арюудхалга бэеын муухайе арилгана бэшэ, харин Иисус Христосой амидыралгын ашаар һайн һайхан сэдьхэл үршөөхыень Бурханһаа гуйна+. 22Христос тэнгэридэ дэгдээд, бүхы Эльгээмэлнүүдые, тэнгэриин бүхы захиргаан, хүсэнүүдые эрхилэн, Бурханай баруун таладань оршоно+.

4

4^1Христос махабад бэеэрээ зоболон эдлээ, тиимэһээ таанадшье тиигэжэ зобоходо бэлэн байха ёһотойт, юундэб гэхэдэ, зобожо байһан хүн нүгэл хэхэеэ болидог. Христосой түлөө зобохые хүсэхэдөө, таанад нүгэл хэхэеэ болиһоноо баталнат+. 2Энэ сагһаа эхилээд, газар дэлхэй дээрэ үнгэргэхэ үдэрнүүдтээ хүнэй хүсэлэнгүүдые дахаха бэшэ, харин Бурханай дура хүсэлөөр ажамидарха ёһотойт+. 3Урдань таанад бусад арадуудай хэхэ дуратай юумэнүүдые хэжэ, нилээн саг үнгэргөөт. Зохихогүй юумэнүүдые үйлэдэжэ, зальхайржа, архидажа, һогтуу хүнүүдээр ниилэжэ, найрлажа, онгонуудта жэрхэдэһэтэйгээр мүргэжэ байгаат. 4Мүнөө тэдэнээр ниилэн зальхайрха, забхайрхаяа болиходотнай тэдэтнай ехээр гайхалдана, тиимэһээл таанадые доромжолно+. 5Гэхэтэй хамта амиды ба үхэһэн хүнүүдые һаядаа шүүхэ Бурханай урда тэдэнэр үйлэдэһэн бүхы юумэнүүдэйнгээ түлөө харюусаха+. 6Тиимэһээл Христос Һайн Мэдээсэлые үхэһэн хүнүүдтэ баһа номноо гээшэ. Тэдэнэр махабад бэеэрээ хүн бүхэндэл адли зарга шүүбэридэ үгтэхэ, харин һүлдөөрөө тэдэнэр Бурхандал адляар амидарха боломжотой юм.

7Бүхы юумэнэй эсэс ойртожо байна. Тиимэһээ һүбэлгэн байгты, бэеэ баригты, тиигэбэл зальбарха аргатай байхат+. 8Юумэнэй түрүүндэ үнэн зүрхэнһөө бэе бэедээ дуратай байгты, юундэб гэхэдэ, дуран олон нүгэлнүүдые хүлисэн арилгадаг юм+. 9Бэе бэеэ гэртээ айлшалуулхадаа, элдэбээр бү гэмэрэгты+. 10Хүн бүхэнтнай Бурханһаа абьяастай юм, тиин тэрэ олон янзын абьяаснуудаа ухаатайгаар, бэе бэедээ аша туһатайгаар хэрэглэжэ байгыт даа+.

11Номножо байһан хүн
Бурханай Мэдээсэлые номножо байг лэ;
алба хэжэ байһан хүн
Бурханай үршөөһэн хүсэ шадалаар
өөрыгөө бэхижүүлжэ байг лэ.
Бүхы юумэнүүд Иисус Христосоор дамжан
Бурханиие алдаршуулжа байг лэ!
Бурхан хэтын хэтэдэ алдар солотой,
хүсэ шадалтай байхань болтогой!
Зобоходоо баясажа байгты+.

12Хүндэтэ аха дүүнэрни, зоболонто туршалгануудай тохёолдобол, бү гайхаарайт, гайхалтай юумэн гэжэ бү бодооройт+. 13Зүгөөр, Христосой зоболонгуудые хубаалсажа байһандаа баясажа байгаарайт, тэрэнэй һүр жабхалантайгаар ерэхэ Үдэрнь таанад баясахат, хүхихэт+. 14Христосой нэрэ алдарай түлөө таанадые хүнүүдэй доромжолболнь, таанад жаргалтайт. Ушарынь хэлэбэл, алдар солын Һүлдэ, Бурханай Һүлдэ таанад соо оршоно гээшэ+. 15Алууршан, хулгайшан, хүнэй хэрэгүүдтэ оролсодог, хуули эбдэһэн хүн байһанһаа боложо хэнтнайшье зоболон эдлэхэгүйнь болтогой. 16Гэхэтэй сасуу христос шажанай түлөө зоболон эдлэбэл, бү эшэгты, тиимэ хубитай байһандаа Бурханиие алдаршуулжа байгты+.

17Зарга шүүбэриин эхилхэ саг дүтэлөөд байна. Тиихэдэ Бурханай хүнүүд хамагай түрүүн зарга шүүбэридэ орохо. Хэрбээ заргаяа бидэнһээ эхилбэл, Бурханда һүзэглэхэеэ арсаһан хүнүүд ямар хойшолонтой байхань гээшэб+?

18«Һайн хүнүүдэй абарагдахада хүшэр байхадань,

Һүзэггүй, нүгэлтэй зон яахань гээшэб?» – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ.

19Тиимэһээ Бурханай дура хүсэлөөр зоболон эдлэжэ байһан хүнүүд үнэн сэхэ Бүтээгшэдэ өөһэдыгөө бүрин бүтэн даалгаг лэ, һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ байг лэ+.

5

5^1Мүнөө би танай һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй хүтэлэгшэдтэ ханданаб. Би өөрөө бүлгэмэй хүтэлэгшэб, Христосой зобохыень хараа һэнби, һаядаа элирхэйлэгдэхэ тэрэнэй алдарые хубаалсахаб+. 2Таанадта даалгагдаһан Бурханай һүрэгые адуулжа байгты. Баалалтаар хэжэ байһан мэтэ бэшэ, харин сэдьхэлээрээ энэ хэрэгые бүтээжэ байгты. Олзо олохо зорилготойгоор бэшэ, харин оролдосотойгоор алба хэжэ байгты+. 3Таанадта даалгагдаһан хүнүүдые захирха гэжэ бү оролдогты, харин тэдэндээ һайн жэшээ харуулжа байгты+. 4Тиигэбэл, таанад эгээн ехэ Адуулагшын ерэхэдэ, һүнэшэгүй алдарай шагналда хүртэхэт+.

5Залуушуул, таанад баһал бүлгэмэй хүтэлэгшэдэй үгэ дуулажа байгты. Таанад булта бэе бэедээ номгон даруугаар хандажа байгты. «Бурхан омог зантай зониие буруушаадаг, харин даруу номгон зондо үршөөлтэйгөөр хандадаг», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ+. 6Тиимэһээ һүр хүсэтэй Бурханай урда даруухан байгты, тиигэбэлтнай сагай ерэхэдэ, Бурхан таанадые дээшэнь үргэхэл. 7Бүхы бэрхэшээлнүүдээ Бурханда даалгагты, тэрэ хойноһоотнай хаража байхал+.

8Һэргэлэн байгты, бү унтагты. Танай дайсан болохо шолмос эдихэ зууха хүниие бэдэржэ байһан арсалан мэтэ хүрхиржэ ябана+. 9Хатуу этигэл һүзэгтэй зогсогты, шолмосто бү абтагты; бүхы дэлхэйгээр аха дүүнэртнай тиимэл зоболонгуудые дабажа байна гэжэ мэдэжэ байгты+. 10Зүгөөр танай зоболонгууд һаядаа дууһаха. Иисус Христостой нэгэдүүлэн, мүнхэ алдараараа хубаалсахын тула таанадые дуудаһан, элдэб үршөөлнүүдэй эхин болохо Бурхан таанадые заһаха, бэхижүүлхэ, хүсэ шадалтай болгохо, батадхаха+. 11Тэрэ хэтын хэтэдэ захиржа байг лэ. Болтогой![*]+

12Христосой шударгы һүзэглэгшэ Силуанай туһаламжаар би таанадта энэ богонихон бэшэг бэшээб. Таанадые урмашуулха ба Бурханай буян хэшэгые таанадта дамжуулха зорилготойгоор бэшээб. Энэ буян хэшэгые хатуу баримталжа байгты+.

13Таанадтал адли шэлэгдэжэ абтаһан Вавилондохи эгэшэтнай, Марк хүбүүмни таанадта мэндые хүргэнэ+. 14Аха дүүнэрэй дура элирхэйлэн бэе бэеэ таалан амаршалагты. Христостой нэгэн хамта та бүхэн энхэ тайбан байхатнай болтогой+.

* «Гаралгын» номой 24 бүлэгэй 3-8 зүйлнүүдтэ энээн тухай бүри тодорхой бэшээтэй байһые анхарагты. Израилиин зон Хэлсээнэй тахилай шуһаар өөһэдыгөө сасажа, Хэлсээндэ хабаатай болодог байгаа. Христосой Бурхантай баталһан хэлсээндэ христос шажантанай хабаатай байһые Пётр иимэ метафораар зураглана.

* Тэрэ хэтын хэтэдэ захиржа, алдар солотой байг лэ.

+ 1:1 Мат 4:18-21, Иоанн 1:40-42, Яковай хандалга 1:1

+ 1:2 Евр 12:24, Пётрой 2-дохи хандалга 1:2, Иудын хандалга 1:2

+ 1:3 2 Коринф 1:3, Эфесэйхиндэ 1:3, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:21, Иоанн 3:3, Тидтэ 3:5

+ 1:4 Мат 6:20, Мат 19:21, Колоссынхидтэ 1:5
+ 1:5 Эфесэйхиндэ 2:8
+ 1:6 Мат 5:11-12, Яковай хандалга 1:2-3
+ 1:7 1 Коринф 3:13, Римэйхиндэ 2:10
+ 1:8 Иоанн 20:29
+ 1:10 Пётрой 2-дохи хандалга 1:19
+ 1:11 Римэйхиндэ 8:9, Лука 24:26
+ 1:12 Элшэнэрэй 2:2-4

+ 1:13 Марк 13:33-34, Эфесэйхиндэ 6:18, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:6

+ 1:14 Элшэнэрэй 17:30, Эфесэйхиндэ 4:18-19, Римэйхиндэ 12:2, Тидтэ 3:3

+ 1:15 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:3, Пётрой 2-дохи хандалга 3:11

+ 1:17 2 Коринф 6:18
+ 1:18 Иоанн 1:29, Элшэнэрэй 20:28, Евр 9:14
+ 1:20 Евр 1:2
+ 1:22 Иоанн 13:34, Римэйхиндэ 12:9, Евр 13:1
+ 1:23 Иоанн 1:13, Евр 4:12
+ 1:25 Яковай хандалга 1:10-11
+ 2:1 Эфесэйхиндэ 4:31, Колоссынхидтэ 3:8
+ 2:2 Мат 18:3, 1 Коринф 3:2, Евр 5:13
+ 2:4 1 Коринф 10:4
+ 2:5 Эфесэйхиндэ 2:20-22,
+ 2:6 Римэйхиндэ 9:33, Римэйхиндэ 10:11
+ 2:7 Марк 12:11, Элшэнэрэй 4:11
+ 2:8 Римэйхиндэ 9:33
+ 2:9 Гэршэлгэ 1:6, Гэршэлгэ 5:10, Иоанн 1:9
+ 2:10 Римэйхиндэ 9:25

+ 2:11 Яковай хандалга 4:1, Римэйхиндэ 7:23, Римэйхиндэ 13:14, Галадуудта 5:24

+ 2:12 Мат 5:16, 2 Коринф 9:13, Галадуудта 1:24

+ 2:13 Римэйхиндэ 13:1, Тидтэ 3:1

+ 2:14 Римэйхиндэ 13:3-4

+ 2:16 Иоанн 8:32, Яковай хандалга 1:25, Яковай хандалга 2:12, Римэйхиндэ 6:18, 1 Коринф 7:22, 2 Коринф 3:17, Галадуудта 5:1, Галадуудта 5:13, 1 Коринф 7:22

+ 2:17 Римэйхиндэ 13:7

+ 2:18 Эфесэйхиндэ 6:5, Колоссынхидтэ 3:22, Тимофейдэ 1-дэхи 6:1, Тидтэ 2:9

+ 2:19 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:14, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:17, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:16

+ 2:21 Элшэнэрэй 14:22, Иоанн 13:15

+ 2:23 Мат 5:39, Лука 23:46

+ 2:24 Римэйхиндэ 6:2, Галадуудта 2:19, Галадуудта 5:24,

+ 2:25 Лука 15:6

+ 3:1 1 Коринф 14:34, Эфесэйхиндэ 5:22, Колоссынхидтэ 3:18, Тидтэ 2:5

+ 3:4 Тимофейдэ 1-дэхи 2:9
+ 3:7 Эфесэйхиндэ 5:25, Колоссынхидтэ 3:19
+ 3:8 Римэйхиндэ 12:16

+ 3:9 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:15, Римэйхиндэ 12:17, Мат 5:44, Римэйхиндэ 12:14, 1 Коринф 4:12

+ 3:14 Мат 5:10, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:19-20, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:14-16,

+ 3:15 Колоссынхидтэ 4:6

+ 3:16 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:12, Лука 13:17

+ 3:17 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:20

+ 3:18 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:21, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:1, Евр 9:26-28

+ 3:19 Пётрой 2-дохи хандалга 2:5

+ 3:21 Римэйхиндэ 6:4, Марк 16:16, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:3

+ 3:22 Лука 24:51, Элшэнэрэй 1:9, Марк 16:19, Римэйхиндэ 8:34, Римэйхиндэ 8:38, 1 Коринф 15:24, Эфесэйхиндэ 1:21

+ 4:1 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:18, Римэйхиндэ 6:2, Римэйхиндэ 6:7, Галадуудта 5:24, Колоссынхидтэ 3:3

+ 4:2 Римэйхиндэ 6:14, Римэйхиндэ 14:7-8, 2 Коринф 5:15, Тидтэ 2:12

+ 4:4 Эфесэйхиндэ 4:17-19, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:12, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:16

+ 4:5 Иоанн 5:22, Элшэнэрэй 10:42, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:5

+ 4:7 Яковай хандалга 5:8, 1 Коринф 7:29, 1 Коринф 7:31, Марк 14:38

+ 4:8 Яковай хандалга 5:20

+ 4:9 Евр 13:2

+ 4:10 Римэйхиндэ 12:6-8, 1 Коринф 7:7, Лука 12:42-43

+ 4:11 Иоанн 13:31, 1 Коринф 10:31, Иудын хандалга 1:24-25, Гэршэлгэ 1:6, Гэршэлгэ 5:13

+ 4:12 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:7
+ 4:13 Элшэнэрэй 5:41, Филиппынхидтэ 3:11
+ 4:14 Мат 5:11
+ 4:16 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:19-20
+ 4:17 Римэйхиндэ 2:9,
+ 4:19 Лука 23:46
+ 5:1 Лука 24:48, Римэйхиндэ 8:17

+ 5:2 Иоанн 21:16-17, Элшэнэрэй 20:28, Тимофейдэ 1-дэхи 3:8, Тидтэ 1:7

+ 5:3 Мат 20:25-26, Филиппынхидтэ 3:17, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:9, Тимофейдэ 1-дэхи 4:12, Тидтэ 2:7

+ 5:4 Иоанн 10:11, Евр 13:20, 1 Коринф 9:25
+ 5:5 Яковай хандалга 4:6
+ 5:7 Мат 6:25, Филиппынхидтэ 4:6

+ 5:8 Марк 13:33-34, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:8, Эфесэйхиндэ 6:18, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:6, 2 Коринф 2:11, Эфесэйхиндэ 6:11

+ 5:9 Яковай хандалга 4:7, Элшэнэрэй 14:22, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:3

+ 5:10 Тимофейдэ 2-дохи 2:10

+ 5:11 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:11

+ 5:12 Элшэнэрэй 15:22, Элшэнэрэй 15:40, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 1:1, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 1:1

+ 5:13 Элшэнэрэй 12:12, Элшэнэрэй 13:5, Элшэнэрэй 15:37

+ 5:14 Римэйхиндэ 16:16

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Пётрой 1-дэхи Хандалга

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков